«Iqtidor & Intellekt» jurnali 14.02.2025 yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №619774 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Mazkur jurnalda maqolalar chop etish uchun quyidagi havolalarga maqola, reklama, hikoya va boshqa ijodiy materiallar yuborishingiz mumkin. Materiallar va reklamalar pullik asosda chop etiladi. @mydilband @Gefest84
Jizzax viloyati Pedagogik mahorat markazi
TARIX DARSLARI UCHUN KEYSLAR TUZISHDA TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRI VOQEALARIDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada tarix darslarida keys-stadi metodidan foydalanishning metodologik asoslari va Temur hamda Temuriylar davri voqealarini didaktik keys sifatida tuzish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Sohibqironning davlatchilik, harbiy va axloqiy qarorlari hujjatlashtirilgan tarixiy manbalar asosida ko‘rib chiqilib, ulardan o ‘ ‘ quvchilarda tanqidiy tafakkur, qaror qabul qilish va tarixiy emppatiya ko‘nikmalarini shakllantirish uchun foydalanishning amaliy modeli taklif etiladi.
Umumta’lim maktablarida funksiya tushunchasini shakllantirishning ilmiy-metodik asoslari
Mazkur maqolada umumta’lim maktablarida funksiya tushunchasini shakllantirishning ilmiy-metodik asoslari inson tafakkurining rivojlanishi bilan uzviy bog‘liqlikda tahlil etiladi. Funksiya tushunchasi o‘quvchilarda sabab oqibat bog‘lanishlarini anglash, mantiqiy va funksional fikrlashni rivojlantirishning muhim vositasi sifatida qaraladi. Tadqiqotda funksiya tushunchasini kiritishda an’anaviy yondashuvlar bilan bir qatorda, kompetensiyaviy, muammoli va faoliyatga yo‘naltirilgan metodlarning samaradorligi asoslab beriladi. Shuningdek, o‘quvchilarning abstrakt tafakkurini rivojlantirishda real hayotiy modellar va raqamli texnologiyalardan foydalanishning ahamiyati ochib beriladi.
GLOBALLASHUV DAVRIDA YOSHLARNI TURLI YODG‘OYALARDAN HIMOYA QILISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI.
Ushbu maqolada globallashuv davrida yoshlarni turli yod g‘oyalar, destruktiv mafkuralar, axborot xurujlari va “ommaviy madaniyat”ning salbiy ta’siridan himoya qilish masalasi tahlil qilinadi. Tadqiqotda S. Hantington, G. Kissinjer, E. Bernays, A. Toynbi va E. Frommning konseptual qarashlari asosida yoshlar ongida madaniy o‘zlik, ma’naviy immunitet, tanqidiy fikrlash va media savodxonlikni shakllantirish zarurati asoslab berilgan. Maqolada raqamli muhitdagi manipulyatsiya, feyk axborotlar, ijtimoiy tarmoqlar algoritmlari hamda tashqi mafkuraviy bosimlarning yoshlar dunyoqarashiga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, yoshlarni yod g‘oyalardan himoya qilish bo‘yicha raqamli gigiyena, milliy kontentni modernizatsiya qilish, intellektual xavfsizlik laboratoriyalarini tashkil etish hamda “oila–maktab–mahalla” hamkorligini kuchaytirish kabi amaliy tavsiyalar ilgari suriladi. Maqola yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga sodiq, mustaqil fikrlaydigan va mafkuraviy tahdidlarga bardoshli shaxs sifatida tarbiyalash masalasiga qaratilgan.
DAVLAT HOKIMIYATI TUZILMALARINI RAQAMLASHTIRISH:ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA IMKONIYATLAR
Ushbu maqolada davlat hokimiyati tuzilmalarini raqamlashtirish jarayoni tizimli va institutsional yondashuv asosida tahlil qilingan. Raqamli transformatsiya nafaqat davlat boshqaruvi samaradorligini oshiruvchi texnologik jarayon sifatida, balki hokimiyat munosabatlarini qayta shakllantiruvchi, qaror qabul qilish mexanizmlarini o‘zgartiruvchi hamda ijtimoiy nazoratning yangi shakllarini yuzaga keltiruvchi murakkab ijtimoiy siyosiy fenomen sifatida ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda ichki ishlar organlari faoliyatida raqamli texnologiyalarni joriy etish jarayoni alohida yo‘nalish sifatida o‘rganilib, uning jinoyatchilikni profilaktika qilish, operativ boshqaruvni optimallashtirish va xavfsizlikni ta’minlashdagi roli tahlil qilingan. Shu bilan birga, algoritmik boshqaruv, sun’iy intellekt va katta ma’lumotlar (Big Data) texnologiyalarining qo‘llanilishi bilan bog‘liq institutsional xavflar, jumladan, ma’lumotlar xavfsizligi, shaxsiy erkinliklar va raqamli nazorat muammolari yoritilgan. Xalqaro tajriba (Estoniya, Xitoy va Yevropa Ittifoqi modeli) asosida komparativ tahlil amalga oshirilib, raqamlashtirishning turli boshqaruv modellari sharoitida turlicha institutsional natijalar berishi asoslab berilgan. O‘zbekiston sharoitida raqamli transformatsiya jarayonining holati, muammolari va rivojlanish istiqbollari ilmiy jihatdan baholangan.
MARKAZIY OSIYO DAVLATLARINING IQTISODIYINTEGRATSIYASI: INSTITUTSIONAL BARQARORLIK VAGEOSIYOSIY ZARURIYAT.
Ushbu maqolada Markaziy Osiyo davlatlarining iqtisodiy integratsiyasi jarayonlari geosiyosiy va institutsional yondashuvlar asosida tahlilqilinadi. Tadqiqotda Z. Bjenzinskiyning geostrategik tahlillari hamda D.Ajemo‘g‘liva J. Robinsonning institutsional nazariyasi sintez qilinib, mintaqaviy birlashishningtanazzulga qarshi ekzistensial ahamiyati yoritilgan. Maqolada integratsiya nafaqatiqtisodiy o‘sish omili, balki mintaqaviy suverenitetni saqlashning strategik asosi sifatida baholanadi. Muallif "ekstraktiv" institutlardan "inklyuziv" modellarga o‘tish orqali Markaziy Osiyoning global iqtisodiyotdagi sub’yektligini oshirish bo‘yicha takliflar ilgari surgan.
UMUMIY O‘RTA MAKTABLARDA MUSIQA FANINI O‘QITISHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI
Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida musiqa fanlari pedagogik tizimining gnoseologik asoslari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Musiqa ta’limining gnoseologik asoslari nafaqat nazariy bilimlarni, balki amaliy tajribalarni ham qamrab oladi. Maqolada Markaziy Osiyo musiqa ta’limining tarixi, metodologik tamoyillari va xorijiy tajribalar qiyosiy tahlil qilinib, zamonaviy integratsion texnologiyalarning ahamiyati yoritiladi. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonda musiqa o‘qituvchilarining metodologik kompetentligini rivojlantirish bo‘yicha ilmiy-pedagogik tavsiyalarni shakllantirishga xizmat qiladi.
TA’LIMNI AXBOROTLASHTIRISH JARAYONIDA O‘QITUVCHI VA O‘QUVCHI MUNOSABATLARI
Mazkur maqolada jamiyatning intellektual salohiyatini shakllantirishda ta’lim va fan o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik, ularning o‘zaro ta’siri hamda axborotlashgan jamiyat sharoitida ta’lim tizimining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, ta’limni axborotlashtirish jarayonining ijobiy va salbiy jihatlari, zamonaviy ta’lim tizimida yuzaga kelayotgan inqiroz sabablari hamda ularni bartaraf etishning texnokratik va insonparvarlik yondashuvlari yoritib beriladi. Maqolada o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi munosabatlarning yangi shakllari, hamkorlik pedagogikasi, shuningdek tarbiya jarayonining o‘ziga xos xususiyatlari ochib berilgan. Muallif tomonidan ta’limni insonparvarlashtirish va uzluksiz ta’lim tizimini rivojlantirish zarurligi asoslab berilgan.
SAMARQAND ARXEOLOGIYA INSTITUTINING QADIMGI SIVILIZATSIYALAR TARIXINI OʻRGANISHDAGI YUTUQLARI
Ushbu maqolada Yahyo Gʻulomov nomidagi Samarqand arxeologiya institutining qadimgi sivilizatsiyalar tarixini oʻrganishdagi soʻnggi ilmiy yutuqlari tahliliy jihatdan koʻrib chiqiladi. Afrosiyob, Koʻfirqalʼa, Boburtepa va Varaxsha yodgorliklaridagi yangi arxeologik topilmalar, ularning Soʻgʻdiyona va Markaziy Osiyo sivilizatsiyasini qayta baholashdagi ahamiyati, hamda zamonaviy ilmiy metodlarning tadqiqot sifatiga koʻrsatayotgan taʼsiri koʻrib chiqilgan. Maqolada institutning UNESCO bilan munosabatlari va xalqaro ilmiy hamjamiyatdagi oʻrni ham baholangan.
Afrosiyob, Koʻfirqalʼa, Boburtepa, Varaxsha, Soʻgʻdiyona, devoriy tasvirlar, terrakota, SEM-EDS, UNESCO, xalqaro hamkorlik, Markaziy Osiyo.
YANGI AVLOD O‘QUVCHILARINI O‘QITISHDA PEDAGOGIK G‘OYALARNI TRANSFORMATSIYA QILISH: MUAMMO, YECHIM VA AMALIY TAJRIBA
Maqolada yangi avlod o‘quvchilarini o‘qitish jarayonida pedagogik g‘oyalarni transformatsiya qilish zarurati ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan asoslab berilgan. Raqamli muhitda shakllanayotgan o‘quvchilarning kognitiv xususiyatlari, axborotni qabul qilish tezligi hamda mustaqil fikrlashga bo‘lgan ehtiyoji an’anaviy ta’lim yondashuvlarini qayta ko‘rib chiqishni talab etishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda pedagogik g‘oyalarni yangilashning asosiy yo‘nalishlari, jumladan, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim, interaktiv metodlar, hamkorlikda o‘qitish va innovatsion texnologiyalarni integratsiyalash masalalari yoritilgan. Shuningdek, maqolada amaliy tajribalar asosida dars samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi metodik yechimlar keltiriladi. Tadqiqot natijalari yangi avlod o‘quvchilarining ta’limga bo‘lgan motivatsiyasini oshirish, ularning ijodiy va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
yangi avlod o‘quvchilari, pedagogik transformatsiya, innovatsion ta’lim, interaktiv metodlar, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim, raqamli muhit, metodik yondashuv, amaliy tajriba, ta’lim samaradorligi.
TABIIY FANLAR TA’LIMIDA O‘QUVCHILARNING AMALIY-GEOGRAFIK KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISHDA KARTOGRAFIK VOSITALARNING O‘RNI
Ushbu maqolada tabiiy fanlar darslarida o‘quvchilarning xaritalar bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishning didaktik asoslari yoritilgan. Xarita bilan ishlashning ahamiyati, o‘quv jarayonida qo‘llaniladigan metod va vositalar, shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilingan. Xarita orqali o‘quvchilarda fazoviy tafakkur, mantiqiy fikrlash va mustaqil xulosa chiqarish ko‘nikmalarini rivojlantirish masalalari ko‘rib chiqilgan.
: tabiiy fanlar, xarita, didaktika, kompetensiya, fazoviy tafakkur, pedagogik texnologiya.
Ergashev Orifjon Ungarovich Ergashev Orifjon Ungarovich
TЕXNОLОGIYА DАRSLАRIDА INNОVАTSIОN USULLАRDАN FОYDАLАNISH
Mаzkur mаqоlаdа tеxnоlоgiуа fаnini о‘qitishdа innоvаtsiоn mеtоdlаrdаn fоуdаlаnishning аhаmiуаti, ulаrning tа’lim sifаti vа sаmаrаdоrligini оshirishdаgi о‘rni уоritilgаn. Shuningdеk, intеrfаоl mеtоdlаr, rаqаmli tеxnоlоgiуаlаr, STЕАM уоndаshuvi аsоsidа tаshkil еtilgаn dаrslаrning аfzаlliklаri tаhlil qilingаn. О‘quvсhilаrning mustаqil fikrlаsh, ijоdkоrlik vа аmаliу kо‘nikmаlаrini rivоjlаntirishdа innоvаtsiоn usullаrning sаmаrаdоrligi осhib bеrilgаn.
innоvаtsiоn tа’lim, tеxnоlоgiуа dаrsi, intеrfаоl mеtоdlаr, STЕАM, rаqаmli tа’lim, pеdаgоgik tеxnоlоgiуа
TENGLAMA VA TENGSIZLIKLARNI YECHISHDA O‘QUVCHILARDA UCHRAYDIGAN TIPIK XATOLIKLAR VA ULARNI BARTARAF ETISH METODIKASI
Mazkur maqolada tenglama va tengsizliklarni yechish jarayonida o‘quvchilarda uchraydigan tipik xatoliklar, ularning kelib chiqish sabablari hamda ularni bartaraf etishning samarali metodik yo‘llari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash, algebraik amallarni qo‘llash va matematik ifodalarni o‘zgartirish jarayonlarida yo‘l qo‘yadigan xatoliklari aniqlanadi. Shuningdek, o‘quv jarayonida xatoliklarni diagnostika qilish va ularni kamaytirishga qaratilgan didaktik yondashuvlar, innovatsion metodlar hamda amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Maqola umumiy o‘rta ta’lim matematika o‘qitish sifatini oshirishga xizmat qiladi.
tenglama, tengsizlik, tipik xatoliklar, metodika, didaktika, o‘qitish jarayoni, mantiqiy fikrlash, algebra, korreksiya, diagnostika.
TASVIRIY SAN’AT VA CHIZMACHILIK — IJOD VA INNOVATSIYANING ASOSIY OMILI SIFATIDA
Ushbu maqolada tasviriy san’at va chizmachilik fanlarining shaxs ijodiy salohiyatini shakllantirish, texnik tafakkurni rivojlantirish va innovatsion yondashuvni qaror toptirishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim tizimida mazkur fanlar faqat badiiy yoki texnik ko‘nikmalarni o‘rgatuvchi yo‘nalish emas, balki o‘quvchining kuzatuvchanligi, obrazli va fazoviy fikrlashi, mustaqil qaror qabul qilish qobiliyati hamda amaliy faoliyatga tayyorgarligini ta’minlovchi muhim vosita sifatida namoyon bo‘lmoqda. Maqolada tasviriy san’atning estetik va ijodiy tarbiyadagi o‘rni, chizmachilikning aniqlik va konstruktiv fikrlashni shakllantirishdagi ahamiyati hamda ushbu ikki fanning o‘zaro uyg‘unligi innovatsiya uchun qanday poydevor yaratishi yoritiladi. Shuningdek, ularning muhandislik, dizayn, arxitektura, raqamli texnologiyalar va zamonaviy ishlab chiqarish sohalaridagi amaliy ahamiyati asoslab beriladi.
tasviriy san’at, chizmachilik, ijodkorlik, innovatsiya, estetik tarbiya, texnik tafakkur, fazoviy fikrlash, dizayn, arxitektura, ta’lim
MAKTAB O‘QUVCHILARINI ESTETIK TARBIYALASHDA MUSIQANING TUTGAN O‘RNI
Ushbu maqolada maktab o‘quvchilarini estetik tarbiyalashda musiqaning tutgan o‘rni to‘g‘risida fikr yuritilgan. Maqolada o‘quvchi-yoshlarni musiqiy-estetik tarbiyalashning maqsad va vazifalari tahlil qilingan. Shuningdek, ushbu ishda musiqiy-estetik tarbiyaning omillari va vositalari yoritib berilgan.
: estetik tarbiya, musiqiy-estetik tarbiya, estetik his-tuyg‘u, estetik did, estetik qobiliyat, san’at, musiqiy ta’lim ,estetik ong, estetik madaniyat.
TARBIYA DARSLARIDA “KEYS STADI” TEXNOLOGIYASINI QO‘LLASH - AXLOQIY ONGNI SHAKLLANTIRISHNING INTERFAOL YONDASHUVI SIFATIDA
Ushbu maqolada tarbiya darslarida “keys stadi” texnologiyasini qoʻllashning ilmiy-nazariy asoslari, pedagogik samaradorligi va amaliy mexanizmlari tahliliy jihatdan oʻrganilgan. Anʼanaviy tushuntirish-yodlash modelida tarbiya darslarining oʻquvchi shaxsiga yetarli taʼsir koʻrsata olmasligi muammosi koʻtarilib, hayotiy vaziyatlar tahliliga asoslangan keys-uslubi orqali axloqiy ong, axloqiy mulohaza va qiymatlarga asoslangan tanlov koʻnikmalarini shakllantirish imkoniyatlari koʻrsatib berilgan. Keys turlarining tasnifi, ularni dars jarayoniga integratsiya qilish bosqichlari va oʻqituvchining yangi - fasilitator sifatidagi roli ochib berilgan. Maqolada keys stadi samaradorligini baholash mezonlari ilgari surilib, uni umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida joriy etish boʻyicha aniq pedagogik tavsiyalar berilgan
tarbiya darsi, keys stadi, axloqiy ong, qadriyatlar tarbiyasi, pedagogik texnologiya, hayotiy vaziyat, axloqiy mulohaza, interfaol metod, fasilitator, tanqidiy fikrlash.
TARIX FANINI OʻQITISHDA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR
Ushbu maqolada tarix fanini oʻqitishning zamonaviy metodologik yondashuvlari — raqamli tarix, manba tahlili, loyiha asosida oʻqitish, tarixiy empatiya va multimediadan foydalanish usullari — falsafiy, didaktik va amaliy jihatlardan tahlil qilingan. Anʼana va zamonaviylikni uygʻunlashtirgan pedagogik modellar, shuningdek Oʻzbekiston tarix taʼlimidagi milliy xususiyatlar va islohotlar koʻrib chiqilgan. Tarix fanining shaxs va fuqarolik madaniyatini shakllantirishdagi oʻrni ilmiy asoslab berilgan.
tarix taʼlimi, zamonaviy yondashuvlar, raqamli tarix, manba tahlili, loyiha asosida oʻqitish, tarixiy tafakkur, multimediadan foydalanish, fuqarolik madaniyati, pedagogik innovatsiya, milliy tarix.
Yuldashev Jamol Juraboyevich Yuldashev Jamol Juraboyevich
DAVLAT VA HUQUQ ASOSLARI FANINI O‘QITISHDA MUAMMOLI TA’LIM TEXNOLOGIYASI: PEDAGOGIK IMKONIYATLAR, AMALIY USLUBLAR VA SAMARADORLIK MEZONLARI
Ushbu maqolada davlat va huquq asoslari fanini oʻqitishda muammoli taʼlim texnologiyasining nazariy-metodologik asoslari, pedagogik imkoniyatlari hamda amaliy qoʻllanish yoʻllari ilmiy-tahliliy jihatdan oʻrganilgan. Muammoli vaziyatlar, keys-uslubi, bahs-munozara va rolli oʻyinlar kabi interfaol metodlarning oʻquvchilarda huquqiy ong, fuqarolik pozitsiyasi va tanqidiy huquqiy fikrlashni shakllantirishdagi roli dalillarga asoslanib koʻrib chiqilgan. Anʼanaviy reproduktiv yondashuvdan unumli, muammoli-izlanish modeliga oʻtish uchun zarur shart-sharoitlar va oʻqituvchining yangi pedagogik roli aniqlangan. Maqolada muammoli taʼlim samaradorligini baholash mezonlari ilgari surilib, umumiy oʻrta taʼlim va akademik litseylar amaliyotida joriy etish boʻyicha aniq pedagogik tavsiyalar berilgan.
davlat va huquq asoslari, muammoli taʼlim, muammoli vaziyat, keys-uslubi, huquqiy ong, fuqarolik pozitsiyasi, tanqidiy fikrlash, pedagogik texnologiya, interfaol metodlar, huquqiy taʼlim.
KICHIK VA MAXSUS SANOAT ZONALARINING SHAKLLANISH TARIXI VA RIVOJLANISH TENDENSIYALARI
Ushbu maqolada kichik va maxsus sanoat zonalarining (KSZ va MSZ) jahon iqtisodiyotida paydo bo‘lishi, shakllanish tarixi va hozirgi davrda rivojlanish tendensiyalari ilmiy jihatdan tahlil etilgan. Tadqiqot doirasida XIX asr oxiri – XX asr boshlaridan boshlab turli davlatlarda erkin iqtisodiy zonalar, eksport qayta ishlash zonalari va maxsus sanoat hududlarining bosqichma-bosqich rivojlanishi o‘rganilgan. Maqolada Xitoy, Janubiy Koreya, Hindiston, Singapur va O‘zbekiston tajribalari qiyosiy tahlil asosida ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, kichik sanoat zonalari mahalliy ishlab chiqarishni rag'batlantirish, ish o‘rinlarini yaratish va yangi texnologiyalarni joriy etishda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekistonda 2017-yildan boshlangan iqtisodiy islohotlar doirasida kichik sanoat zonalari tarmog'ining jadal kengayishi qayd etilgan. Xulosa qilib aytganda, MSZlarning muvaffaqiyatli faoliyati davlat siyosatining aniqligiga, infratuzilma rivojlanishiga va xususiylashtirishning to‘g'ri amalga oshirilishiga bevosita bog'liq ekanligi asoslangan.
kichik sanoat zonasi, maxsus iqtisodiy zona, erkin iqtisodiy zona, eksport qayta ishlash zonasi, sanoat klasterlari, investitsiya muhiti, iqtisodiy rivojlanish
ALGORITMLAR ASIRLIGIDAGI AVLOD yohud ijtimoiy tarmoqlar yoshlarning hayotiy maqsadlarini qanday dasturlamoqda?
Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning zamonaviy yoshlar - ayniqsa Z va Alfa avlod vakillarining - hayotiy maqsadlari, shaxsiy qadriyatlari va identiteti shakllanishiga koʻrsatayotgan falsafiy, psixologik va pedagogik taʼsiri tahliliy jihatdan oʻrganilgan. Tavsiya algoritmlari, “filter pufakchasi” hodisasi va “influenser iqtisodiyoti” orqali yoshlarning niyat va intilishlarining qanday qoʻzgʻatilishi yoki aksincha, toraytirilishi mumkinligi dalillarga asoslangan holda koʻrib chiqilgan. Raqamli maydondagi passiv isteʼmol madaniyatining shaxs erkinligi va fuqarolik javobgarligiga tahdidlari ochib berilgan. Maqolada raqamli savodxonlikni tarbiya jarayoniga integratsiya qilishning zarurligi ilgari surilgan.
identitet, filter pufakchasi, influenser, raqamli savodxonlik
psixologik manipulyatsiya, raqamli tarbiya, qadriyat deformatsiyasi.
1 - SINF O‘QUVCHILARIDA ODOB - AXLOQ QOIDALARINI SHAKLLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’lim bosqichida, xususan, 1-sinf o‘quvchilarida odob-axloq qoidalarini shakllantirishning pedagogik ahamiyati, mazmuni va samarali metodik yo‘llari yoritilgan. Shuningdek, o‘qituvchi va ota-onaning hamkorligi, dars jarayonida axloqiy tarbiyani tashkil etish shakllari va usullari tahlil qilingan.
odob-axloq, axloqiy tarbiya, 1-sinf o‘quvchilari, pedagogik metodlar, boshlang‘ich ta’lim.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIGA MASALALAR YECHISHNI O‘RGATISHDA RASM VA CHIZMALARDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga masalalar yechishni o‘rgatishda rasm va chizmalardan foydalanishning ahamiyati yoritilgan. Rasm va chizmalar yordamida masala shartini tushunish, mantiqiy fikrlashni rivojlantirish hamda o‘quvchilarning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining yosh va psixologik xususiyatlarini inobatga olgan holda, vizual vositalardan foydalanishning samaradorligi asoslab berilgan.
Boshlang‘ich ta’lim, masala yechish, rasm, chizma, vizual usul, mantiqiy fikrlash, o‘quvchi tafakkuri, matematika darslari.
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA TOPISHMOQ TUSHUNCHASI
Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga topishmoqlarni o‘rgatishning nazariy asoslari, pedagogik ahamiyati, metodik yondashuvlari va amaliy qo‘llanilishi yoritiladi. Topishmoqlar til boyligini oshirish, mantiqiy fikrlash va nutq madaniyatini shakllantirishga yordam beruvchi samarali vosita sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada topishmoqlarni tanlash mezonlari, darslarda qo‘llash usullari hamda pedagogik o‘yinlar orqali nutq va tafakkur rivojini ta’minlash yo‘llari bayon etilgan.
topishmoq, boshlang‘ich sinflar, ona tili, pedagogik metodika, nutq madaniyati, mantiqiy fikrlash, didaktik o‘yinlar
BOSHLANG’ICH SINFLARDA TINISH BELGILARINI O’RGATISH METODIKASI
Boshlang’ich sinf o’qituvchsiUshbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga tinish belgilarini o‘rgatishning mazmuni, maqsadi va samarali metodik usullari yoritilgan
boshlang‘ich ta’lim, tinish belgilari, metodika, yozma nutq, interfaol metodlar, savod o‘rgatish
BOSHLANG‘ICH SINF DARSLARINI O‘QITISHDA “4K” VA “5E” MODELLARI ASOSIDA TA’LIMNI TASHKIL ETISH
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf darslarini zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida tashkil etishda “4K” (kreativlik, tanqidiy fikrlash, kommunikatsiya, kollaboratsiya) kompetensiyalar modeli hamda “5E” (Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate) o‘qitish modelining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, ushbu modellarni dars jarayonida uyg‘unlashtirib qo‘llash orqali o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, ijodkorlik va faol ishtirokni rivojlantirish masalalari tahlil qilingan. Maqola boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilari uchun amaliy va metodik jihatdan muhim ahamiyatga ega.
boshlang‘ich ta’lim, 4K kompetensiyalari, 5E modeli, zamonaviy pedagogik texnologiyalar, o‘quvchi markazli ta’lim
BOSHLANG‘ICH SINFDA SHE’RNI O‘QITISH METODIKASI
Ushbu metodik qo‘llanmada boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun she’rni o‘qitish usullari sodda va tushunarli tarzda yoritilgan. Material o‘quvchilarda she’riy ijodga qiziqish uyg‘otish, nutq madaniyatini oshirish va foydali o‘qish ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan. Qo‘llanmada yodlash, savol-javob va ijodiy vazifalar metodlari tavsiya etilgan. Shuningdek, darsning bosqichlari — kirish, yodlash, tushuntirish, amaliy mashq va xulosa — aniq bayon etilgan.
She’r, she’riy ijod, nutq madaniyati, ifodali o‘qish, yodlash, ijodiy vaziyat, savol-javob, dars metodikasi, tushuntirish, dars bosqichlari
SAVODXONLIKNI RIVOJLANTIRISHDA TABIIY FANLARNING ROLI
Maqolada savodxonlik tushunchasi, uning ta’lim jarayonidagi o‘rni hamda boshlang‘ich sinflarda savodxonlikni rivojlantirishda tabiiy fanlarning ahamiyati keng yoritiladi. Tabiiy fanlarni o‘qitish jarayonida o‘quvchilarda o‘qish, yozish, tushunish, tahlil qilish va fikrni mantiqiy ifodalash ko‘nikmalarini shakllantirish metodlari tahlil qilinadi. Shu bilan birga, fanlararo integratsiya va pedagogik metodlarning samaradorligi ko‘rsatib berilgan
savodxonlik, tabiiy fanlar, boshlang‘ich ta’lim, mantiqiy fikrlash, integratsiyalashgan ta’lim, kuzatish
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA INTERFAOL METODLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinflarda ta’lim jarayonini samarali tashkil etishda interfaol metodlarning o‘rni, ularning didaktik imkoniyatlari va amaliy samaradorligi yoritiladi. Dars jarayonida qo‘llaniladigan klaster, aqliy hujum, insert, guruhli ishlash, “Baliq skeleti” kabi metodlar misolida o‘quvchilarning bilishga qiziqishi, mustaqil fikrlashi va kommunikativ kompetensiyalarini rivojlantirish masalalari tahlil qilinadi
boshlang‘ich ta’lim, interfaol metodlar, kompetensiyaviy yondashuv, o‘quvchi faolligi, innovatsion dars
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA O‘QUVCHILARNING NUTQINI RIVOJLANTIRISH VA UNGA QO‘YILGAN TALABLAR
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda o‘qish savodxonligi darslarida o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishning ahamiyati, nutqni rivojlantirishning metodik asoslari va o‘quvchi nutqiga qo‘yiladigan asosiy talablar batafsil yoritilgan. Matnni qayta hikoyalash, ifodali o‘qish, savol-javoblar, rasm asosida hikoya tuzish va yangi so‘zlar bilan ishlash kabi interfaol usullar nutq rivojini samarali qiladi. Nutqi rivojlangan o‘quvchi mustaqil fikrlash, muloqot madaniyati va fanlarni o‘zlashtirishda yuqori natijalarga erishadi.
o‘qish savodxonligi, nutq rivoji, og‘zaki nutq, yozma nutq, ifodali o‘qish, muloqot madaniyati, lug‘at boyligi, interfaol metodlar.
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA ODOB-AXLOQ QOIDALARINI ZAMONAVIY USULDA SHAKLLANTIRISH
Maqolada boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarda odob-axloq qoidalarini shakllantirishning nazariy asoslari, pedagogik ahamiyati, metodik yondashuvlari va ta’lim jarayonidagi amaliy qo‘llanilishi tahlil etiladi. Maqolada zamonaviy pedagogik metodlar, o‘yin va rol o‘ynash, interfaol suhbatlar, modellashtirish, amaliy mashqlar orqali odob-axloq ko‘nikmalarini rivojlantirish yo‘llari yoritiladi. Shu bilan birga, darslarda integratsiyalashgan yondashuv va maktab-oila hamkorligi orqali tarbiyaviy ishlarni samarali tashkil etish masalalari ko‘rib chiqiladi.
odob-axloq, axloqiy tarbiya, boshlang‘ich ta’lim, pedagogik metodika, ijtimoiy ko‘nikmalar, hurmat, mehr-oqibat
TABIATDA HAYVONLAR VA O‘SIMLIKLAR DO‘STLIGI
Mazkur maqolada tabiatdagi o‘simliklar va hayvonlar o‘rtasidagi do‘stlik tushunchasi sodda va bolalar uchun tushunarli tarzda yoritilgan. O‘simliklar hayvonlarga ovqat va yashash joyi sifatida yordam beradi, hayvonlar esa o‘simliklarni gul changlatishda ishtirok etadi. Qushlar va kichik jonzotlarning daraxtlar va butalardagi yashash tartibi misollar bilan tushuntirilgan. Tabiatdagi bu o‘zaro bog‘liqlik ekologik muvozanatni saqlashda muhim ahamiyatga ega.
: tabiat, o‘simlik, hayvon, kichik jonzodlar, yashash joyi, ovqat, pollinatsiya, gul, ekologik muvozanat, tabiatni asrash, tirik mavjudodlar