«Iqtidor & Intellekt» jurnali 14.02.2025 yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №619774 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Mazkur jurnalda maqolalar chop etish uchun quyidagi havolalarga maqola, reklama, hikoya va boshqa ijodiy materiallar yuborishingiz mumkin. Materiallar va reklamalar pullik asosda chop etiladi. @mydilband @Gefest84
Jizzax viloyati Pedagogik mahorat markazi
ZAMONAVIY QO’RIQLASH VOSITALARI VA ULARNING XAVFSIZLIKNI TA’MINLASHDAGI AHAMIYATI
Maqolada zamonaviy qo‘riqlash vositalarining turlari, ularning ishlash prinsiplari, amaliy qo‘llanilishi hamda xavfsizlikni ta’minlashdagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, videokuzatuv tizimlari, signalizatsiya vositalari, biometrik identifikatsiya, kirishni nazorat qilish tizimlari, uchuvchisiz uchish apparatlari va sun’iy intellekt asosidagi xavfsizlik texnologiyalarining afzalliklari hamda rivojlanish istiqbollari yoritilgan. Maqolada zamonaviy texnologiyalar yordamida inson hayoti, davlat va xususiy mulk xavfsizligini ta’minlash imkoniyatlari ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
qo‘riqlash tizimi, videokuzatuv, biometrik identifikatsiya, signalizatsiya, sun’iy intellekt, IoT, xavfsizlik, kirishni nazorat qilish.
RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI TA’LIM TIZIMIGA JORIY ETISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Maqolada ta’lim tizimiga raqamli texnologiyalarni joriy qilishning ijobiy va salbiy tomonlari, raqamli texnologiyalarni joriy qilishning huquqiy asoslari, raqamli texnologiyalarini joriy qilishdan ko‘zlangan asosiy maqsad, raqamli texnologiyalarni joriy qilishda yuzaga kelayotgan muammolar va ularning yechimlari yuzasidan muallif takliflari bayon qilingan.
Raqamli texnologiya, ta’lim, o‘quvchi, o‘qituvchi, muammo, raqamli iqtisodiyot.
PROFAYLING. ICHKI ISHLAR ORGANLARI XODIMLARINING XIZMAT FAOLIYATIDA PROFAYLINGNI AHAMIYATI
Ushbu maqola ichki ishlar organlari xodimlarining xizmat faoliyatida profaylingning ahamiyatini o'rganadi. Profayling, shuningdek, jinoyatchilikni oldini olish va ijtimoiy xavfsizlikni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi.
profayling, ichki ishlar, xizmat faoliyati, jinoyatchilik, ijtimoiy xavfsizlik.
OBYEKTLARNI XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR
Mazkur maqolada zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining qo’riqlash xizmati faoliyatiga tatbiq etilishi, obyektlarning jismoniy xavfsizligini ta’minlashda raqamli vositalardan foydalanishning asosiy yo’nalishlari, video kuzatuv, biometrik tizimlar, sensorlar va sun’iy intellekt asosidagi tahlil tizimlarining qo’llanilishi tahlil qilingan. Shuningdek, qo’riqlash xizmatini innovatsion texnologiyalar asosida takomillashtirish bo’yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, obyekt xavfsizligi, qo’riqlash xizmati, video kuzatuv tizimlari, sun’iy intellekt, biometrik identifikatsiya, “aqlli” xavfsizlik tizimlari.
ZAMONAVIY TA’LIMDA MASOFAVIY TA’LIM VA RAQAMLI PLATFORMALAR.
Mazkur maqola masofaviy ta’lim tizimining zamonaviy ta’lim jarayonidagi o‘rni raqamli platformalarning ahamiyati, ularning afzalliklari va mavjud muammolari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, masofaviy ta’limni rivojlantirishning istiqbollari hamda ta’lim sifatini oshirishdagi o‘rni yoritib berilgan.
MATEMATIKA FANINI O‘QITISHDA SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH
Mazkur maqolada matematika fanini o‘qitish jarayonida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim tizimida raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi o‘qitish metodikasini takomillashtirish, o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini hisobga olish hamda ta’lim sifatini oshirish uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Maqolada sun’iy intellekt vositalarining matematik ta’limdagi o‘rni, afzalliklari, amaliy qo‘llanilishi, mavjud muammolar va istiqbolli yo‘nalishlar yoritilgan. Shuningdek, ChatGPT, Gemini, Copilot kabi zamonaviy SI platformalaridan foydalanish orqali matematika darslarini samarali tashkil etish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga yo‘l harakati qoidalarini (YHQ) o‘rgatishning pedagogik-psixologik xususiyatlari, ta’lim jarayonida interfaol metodlardan foydalanishning samaradorligi tahlil qilinadi.Shuningdek, maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida yo‘l harakati qoidalariga ongli munosabatni shakllantirishning pedagogik asoslari, metod va shakllari yoritilgan. Yo‘l harakati xavfsizligi madaniyatini erta yoshdan boshlab singdirishning ahamiyati ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Shu bilan birgalikda, pedagog va ota-ona hamkorligining o‘rni ochib beriladi. “Yo‘l qoidasi — umr foydasi” tamoyili asosida o‘quvchilarning hayotiy ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha metodik tavsiyalar berilgan.
SAVOD O‘RGATISHDA BOLALARNING NUTQ MADANIYATINISHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida savod o‘rgatish davrida o‘quvchilarning nutq madaniyatini shakllantirishning pedagogik asoslari yoritiladi. Nutq madaniyatini rivojlantirishda o‘qituvchining roli, samarali metod va usullar, zamonaviy pedagogik texnologiyalar hamda didaktik tamoyillar tahlil qilinadi. Savod o‘rgatish jarayonida og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirishning ahamiyati ochib beriladi.
Ushbu maqolada o‘zbek tilida ergonim tushunchasi, ergonimlarning lisoniy va ma’noviy xususiyatlari Jizzax viloyati misolida tasnif qilingan. Ergonimlar qanday tanlanishi va ularning tilshunoslikdagi ahamiyati haqida fikr yuritilgan.
SUN’IY INTELLEKTNING TA’LIMDAGI AFZALLIKLARI
Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining boshlang‘ich ta’lim jarayonidagi o‘rni, pedagogik samaradorligi va afzalliklari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, sun’iy intellekt asosidagi ta’lim platformalari va vositalarining o‘quvchilar bilimini individuallashtirish, baholash jarayonini optimallashtirish hamda o‘qituvchi mehnatini yengillashtirishdagi roli yoritiladi.
Mazkur maqolada inson sezgi a’zolarining tuzilishi, vazifalari va inson hayotidagi ahamiyati yoritilgan. Ko‘rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish va teri sezgisi orqali insonning tashqi muhitni anglash jarayoni tahlil qilingan. Shuningdek, sezgi a’zolarining sog‘liqni saqlash, xavfsizlikni ta’minlash va bilim olishdagi o‘rni haqida ma’lumot berilgan. Maqolada sezgi a’zolarini asrash va gigiyena qoidalariga amal qilishning muhimligi ta’kidlangan.
INKLYUZIV TA’LIMDA BOLALARNI JAMOAGA QO‘SHISH METODLARI
Ushbu maqolada inklyuziv ta’lim sharoitida alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalarni sog‘lom tengdoshlari bilan birgalikda jamoaga qo‘shish metodlari ilmiy-pedagogik jihatdan yoritilgan. Inklyuziv ta’limning mohiyati, uning jamiyat va shaxs rivojidagi o‘rni, bolalarning ijtimoiy moslashuvi hamda pedagogning mas’uliyati tahlil qilingan. Maqolada inklyuziv muhitni shakllantirishda samarali bo‘lgan metod va yondashuvlar bayon etilgan.
BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARININGDUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISH
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining dunyoqarashini rivojlantirishning pedagogik ahamiyati, zamonaviy ta’lim jarayonida qo‘llanilayotgan metodik yondashuvlar hamda o‘qituvchining bu jarayondagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, dunyoqarashni shakllantirishda ijtimoiy muhit, tarbiya va innovatsion metodlarning ahamiyati yoritiladi.
YER SAYYORASINING FIZIK-GEOGRAFIK XUSUSIYATLARIVA GLOBAL EKOLOGIK JARAYONLARDAGI O‘RNI
Mazkur ishda 3- sinf o ‘quvchilariga “yer sayyorasi” ga mavzusini o‘qitishning mazmuni, metodik xususiyatlari va tarbiyaviy ahamiyati tahlil qilinadi.yerning tuzulishi, harakati, tabiiy xusuiyatlari haqida boshlang’ich tasavvurlarni shakillantirish jarayonida ko’rgazmali vositalar va interfaol metodlardan foydalanish samaradorligi asoslab beriladi.
HUSNIXAT DARSLARINI TASHKIL ETISHNING ILMIY-METODIKASOSLARI
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinflarda husnixat darslarini tashkil etishning ilmiy-metodik asoslari keng yoritilgan. Husnixat o‘rgatish jarayonida didaktik tamoyillar, metodlar va zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llashning ahamiyati ochib berilgan. Maqolada yozuv malakasini shakllantirishning psixofiziologik jihatlari va o‘quvchilarning estetik didini rivojlantirish masalalari tahlil qilingan.
Mazkur maqolada aqlli va integratsiyalashgan tizimlarning zamonaviy jamiyatdagi o‘rni hamda sun’iy intellekt texnologiyalarining turli sohalarga keng joriy etilishi masalalari yoritilgan. Sun’iy intellekt tushunchasining kelib chiqishi, uning asosiy vazifalari va qo‘llanilish yo‘nalishlari tahlil qilinib, aqlli robotlar, ovozli yordamchilar, avtomatlashtirilgan tizimlar va tavsiya platformalarining inson hayotidagi ahamiyati ochib berilgan. Shuningdek, sun’iy intellektning ta’lim, sog‘liqni saqlash va mehnat bozori sohalariga ta’siri, yangi imkoniyatlar hamda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolar ilmiy-nazariy jihatdan asoslab berilgan. Maqola axborot texnologiyalari sohasiga qiziquvchi o‘quvchilar, talabalar va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan.
BOSHLANG’ICH SINFLARDA MATEMATIKA FANINING AHAMIYATIVA MAZMUNI
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’limda 2-sinf matematika fanining mazmuni, asosiy mavzulari va o‘qitish metodlari yoritilgan. Unda sonlar va amallar, ko‘paytirish va bo‘lishga kirish, masala yechish, geometrik shakllar hamda o‘lchov birliklarini o‘rgatish jarayonining ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, matematika fanining o‘quvchilarning mantiqiy fikrlashi, mustaqil ishlashi va kundalik hayotda zarur bo‘ladigan ko‘nikmalarni shakllantirishdagi o‘rni ko‘rsatib berilgan. Darslarni interaktiv va ko‘rgazmali metodlar asosida tashkil etishning samaradorligi asoslab berilgan.
UYDA YAKKA TARTIBDA TA’LIM OLAYOTGAN BOLALARNINGMAKTAB MUHITIGA INTEGRATSIYASI
Ushbu maqolada ilgari faqat uyda yakka tartibda ta’lim olishga majbur bo‘lgan bolalarning bugungi kunda umumta’lim maktablariga integratsiyalashuvi, inklyuziv ta’limning boshlang‘ich sinf pedagogikasi uchun ahamiyati va bu jarayondagi psixologik-metodik yondashuvlar tahlil qilinadi.
O‘QITUVCHI VA O‘QUVCHI O‘RTASIDA SAMARALIMUNOSABATNI YO‘LGA QO‘YISH
Mazkur maqolada o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi samarali munosabatni shakllantirishning pedagogik-psixologik asoslari tahlil qilinadi. Ta’lim jarayonida o‘zaro hurmat, ishonch, muloqot madaniyati va motivatsiyaning ahamiyati yoritiladi. Zamonaviy ta’lim muhitida o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi sog‘lom psixologik iqlim o‘quv samaradorligini oshirishning muhim omili ekanligi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari samarali munosabat ta’lim sifati va shaxs kamolotiga bevosita ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi.
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA O‘QITISH METODIKASI
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda o‘qitish metodikasining mazmuni, asosiy tamoyillari va samarali o‘qitish usullari yoritilgan. Maqolada verbal, ko‘rgazmali, amaliy, o‘yin va differensial yondashuv metodlarining ta’lim jarayonidagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining psixologik xususiyatlarini hisobga olgan holda darslarni tashkil etishning samaradorligi haqida fikr yuritilgan. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llash orqali ta’lim sifatini oshirish masalalari ham ko‘rib chiqilgan.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIGA EKOLOGIK TA’LIMNISINGDIRISH VA UNDAGI MUAMMOLARNI OLDINI OLISHGAO‘RGATISH
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga ekologik ta’limni singdirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Ekologik ong va ekologik madaniyatni shakllantirish jarayonida uchraydigan muammolar hamda ularning oldini olish mexanizmlari tahlil qilingan. Ta’lim jarayonida innovatsion metodlar, interfaol usullar va amaliy mashg‘ulotlarning ahamiyati asoslab berilgan.
INKLYUZIV TA’LIM: ZAMONAVIY TA’LIM TIZIMINING MUHIMYO‘NALISHI
Ushbu maqolada inklyuziv ta’limning mohiyati, nazariy asoslari va zamonaviy ta’lim tizimidagi ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil etilgan. Inklyuziv ta’lim alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalarning umumta’lim muassasalarida teng huquqli ta’lim olishini ta’minlashga qaratilgan tizim sifatida yoritilgan. Maqolada inklyuziv ta’limning asosiy tamoyillari, afzalliklari hamda uni joriy etishda yuzaga keladigan muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, O‘zbekistonda inklyuziv ta’limni rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar va ularning pedagogik amaliyotdagi ahamiyati tahlil qilingan.
BOSHLANG‘ICH TA’LIM JARAYONIDA “JONAJON O‘ZBEKISTON”MAVZUSINI O‘QITISHNING PEDAGOGIK AHAMIYATI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida “Jonajon O‘zbekiston” mavzusini o‘qitishning pedagogik ahamiyati yoritilgan. Mazkur mavzu orqali o‘quvchilarda vatanparvarlik tuyg‘ularini shakllantirish, milliy qadriyatlar, tarixiy meros va ona Vatanga bo‘lgan muhabbatni mustahkamlash masalalari tahlil qilingan. Maqolada mavzuni o‘qitishda qo‘llaniladigan samarali metodlar, jumladan, interfaol usullar va tarbiyaviy yondashuvlar ochib berilgan. Tadqiqot natijalari “Jonajon O‘zbekiston” mavzusining boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini har tomonlama barkamol shaxs etib tarbiyalashdagi o‘rnini ko‘rsatadi.
MAKTAB TA’LIMIDA BADIIY ASARLARNI SAMARALI O‘QITISHMETODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Maktab ta’limida badiiy asarlarni o‘qitish metodikasi ko‘plab muammolar bilan yuzlashadi: o‘quvchilarning qiziqmasligi, tahliliy fikrlashning pastligi, metodlarning eskirganligi va amaliy jihatdan integratsiyalashtirilmaganligi. Ushbu maqolada o‘qitish metodikasini takomillashtirish yo‘llari innovatsion usullar, interfaol texnologiyalar, diferensial yondashuv va o‘quvchilarning ijodiy ishtirokini oshirish vositalari tahlil qilinadi. Maqola xulosalarida metodik takliflar va amaliy tavsiyalar berilgan.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA MANTIQIY FIKRLASHNIRIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida mantiqiy fikrlashni rivojlantirishning dolzarbligi, pedagogik va psixologik asoslari, samarali metod va vositalari keng yoritilgan. Tadqiqotda mantiqiy fikrlash tushunchasining mohiyati, boshlang‘ich sinf yoshidagi bolalarning psixologik xususiyatlari, didaktik o‘yinlar, muammoli ta’lim, fanlararo integratsiya va innovatsion yondashuvlarning ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, PIRLS va TIMSS kabi xalqaro baholash dasturlarida talab etiladigan mantiqiy tafakkur ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari ochib berilgan.
1-SINF O‘QUVCHILARI UCHUN MATN MAZMUNIGA MOSRASMLAR TANLASH TEXNIKASI VA ULAR USTIDA ISHLASHMETODIKASI
Ushbu maqolada 1-sinf o‘quvchilari uchun darsliklarda berilgan matnlar mazmuniga mos rasmlar tanlash texnikasi va ularni o‘quv-tarbiya jarayonida qo’llash metodikasi haqida so‘z yuritilgan.
FAN VA TABIAT MARKAZI JIHOZLANISHINING XALQAROSTANDARTLAR ASOSIDAGI TAHLILI
Mazkur ilmiy maqolada maktabgacha ta’lim muassasalarida tashkil etiladigan fan va tabiat markazining jihozlanishi xalqaro standartlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida markazning didaktik, metodik va texnik jihatdan jihozlanish darajasi, uning o‘quvchilarning ilmiy tafakkuri, kuzatuvchanligi va tajriba o‘tkazish ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi o‘rni o‘rganilgan. Shuningdek, rivojlangan davlatlar tajribasi asosida zamonaviy jihozlar, STEAM yondashuvi, ekologik tarbiya elementlari va xavfsizlik talablarining ahamiyati yoritilgan. Maqolada fan va tabiat markazini samarali tashkil etish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar keltirilgan.
1-SINFDA MATN MAZMUNINI TUSHINTIRISH BOSQICHLARI VAMATN MAZMUNIGA MOS RASMLAR TANLASH, ULAR USTIDAISHLASH METODIKASI
Ushbu maqolada boshlang’ich sinf o‘quvchilarining matn mazmunini tushunishbosqichlari va matn mazmuniga mos rasmlar tanlash metodikalari va usullari haqida fikr yuritilgan.
1-SINF TEXNOLOGIYA DARSLARIDA KESISH VA YOPISHTIRISHKO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Mazkur maqolada 1-sinf texnologiya darslarida o‘quvchilarda kesish va yopishtirish ko‘nikmalarini shakllantirish jarayonining pedagogik va metodik asoslari yoritilgan. Boshlang‘ich ta’lim jarayonida amaliy faoliyat orqali o‘quvchilarning mayda motorikasi, bilish faolligi hamda ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish masalalari tahlil qilingan.